آشنایی با کاربردهای جرثقیل سقفی، اجزای اصلی و مدلهای مختلف آن برای انتخاب بهترین گزینه در پروژههای صنعتی
جرثقیلهای سقفی بهعنوان تجهیزات حیاتی در صنایع مختلف شناخته میشوند و استفاده از آنها مزایای قابل توجهی در بهرهوری و ایمنی دارد. بر اساس گزارشها بازار جرثقیلهای سقفی تا سال ۲۰۲۵ به ارزش ۵.۴ میلیارد دلار خواهد رسید که نشاندهنده اهمیت بالای این تجهیزات در صنایع جهانی است (منبع).
جرثقیل سقفی چیست؟
جرثقیل سقفی (Overhead Crane) دستگاهی صنعتی است برای جابهجایی بارهای سنگین در کارخانهها، انبارها و کارگاهها؛ این جرثقیل بر روی ریلهایی نصب میشود که در ارتفاع (سقف یا سازه بالای سالن) قرار دارند، و از این طریق میتوان بارها را هم بهصورت عمودی و هم افقی منتقل کرد.
ساز و کار معمول آن شامل یک پل (bridge) است که بر روی ریل حرکت میکند، یک ترالی (trolley) که روی پل میرود، و یک هویست/قلاب (hoist & hook) که بار را نگه میدارد و بلند/پایین میکند (منبع).
استفاده از جرثقیل سقفی به دلیل صرفهجویی در فضا (چون سطح زمین اشغال نمیشود)، افزایش ایمنی و کاهش نیاز به حمل دستی بارهای سنگین، در بسیاری از محیطهای صنعتی متداول است (منبع).
مطالب مرتبط: انواع جرثقیل کارگاهی؛ ویژگیها، کاربردها و مزایا
جرثقیل سقفی چگونه کار میکند؟
جرثقیل سقفی با ترکیبی از سیستمهای حرکتی افقی و عمودی، امکان جابجایی بارهای سنگین را در فضاهای صنعتی فراهم میکند. طراحی آن به گونهای است که میتواند بارها را به دقت و با ایمنی بالا منتقل کند، بدون اینکه فضای کف کارخانه اشغال شود.
تیر اصلی
تیر اصلی (Bridge) بخش افقی جرثقیل سقفی است که بار را حمل میکند و روی ریلها حرکت میکند. این تیر استحکام بالایی دارد تا بتواند وزنهای سنگین را بهصورت ایمن جابجا کند و ستونهای اصلی ساختار جرثقیل را به هم متصل میکند.
واگن حرکتی
واگن یا ترالی (Trolley) بخشی است که روی تیر اصلی حرکت میکند و بار را جابجا میکند. این بخش امکان حرکت بار به چپ و راست یا جلو و عقب را فراهم میکند و به موتور و سیستمهای حرکتی متصل است.
هویست / قلاب
هوُیست و قلاب وسیلهای است که بار را میگیرد و بالا یا پایین میبرد. این بخش میتواند بارهای سنگین را با دقت جابجا کند و معمولاً با موتور عمودی و کابلهای مقاوم کار میکند.
ریلها
ریلها (Rails) مسیر حرکت تیر اصلی را روی سقف یا سازه فراهم میکنند. بدون ریلها، تیر و ترالی نمیتوانند حرکت افقی داشته باشند و امکان جابجایی بار در طول سالن فراهم نمیشود.
سیستم محرک
موتورهای افقی و عمودی بخش حرکت جرثقیل را کنترل میکنند. این سیستمها امکان حرکت روان و کنترلشده تیر، ترالی و هویست را فراهم میکنند تا بار با ایمنی و دقت جابجا شود.
تابلو فرمان
تابلو فرمان (Control Panel) یا کنترل از راه دور به اپراتور اجازه میدهد تا حرکت افقی، حرکت ترالی و حرکت عمودی بار را مدیریت کند. این سیستم باعث افزایش ایمنی و دقت در عملیات جابجایی میشود.
مزایای استفاده از جرثقیل سقفی
جرثقیلهای سقفی با طراحی ویژه خود نقش مهمی در افزایش بهرهوری و ایمنی در محیطهای صنعتی دارند. استفاده از این جرثقیلها باعث کاهش زمان جابجایی بار، صرفهجویی در فضای کارخانه و کاهش ریسک حوادث ناشی از جابجایی دستی میشود.
بر اساس گزارشها، بهکارگیری جرثقیل سقفی موجب بهینهسازی فرایندهای حمل و نقل داخلی و افزایش کارایی عملیاتی میشود (منبع).
- افزایش بهرهوری: جابجایی سریع و دقیق بارهای سنگین باعث افزایش سرعت تولید و کاهش زمان هدررفته میشود.
- بهبود ایمنی: کاهش نیاز به حمل دستی بارهای سنگین خطرات ناشی از آسیبهای جسمی به کارکنان را کاهش میدهد.
- صرفهجویی در فضا: با نصب جرثقیل در ارتفاع، فضای کف کارخانه یا انبار آزاد باقی میماند و امکان حرکت تجهیزات و افراد فراهم میشود.
- جابجایی بارهای سنگین و حجیم: جرثقیل سقفی میتواند بارهایی را که برای جابجایی دستی یا سایر تجهیزات بسیار سنگین هستند، به راحتی منتقل کند.
- افزایش دقت در جابجایی: کنترل همزمان حرکت افقی و عمودی باعث میشود بار با دقت بالا در موقعیت دلخواه قرار گیرد.
- کاهش نیاز به نیروی انسانی: با استفاده از جرثقیل، تعداد افراد مورد نیاز برای جابجایی بار کاهش مییابد و هزینههای عملیاتی پایین میآید.
جرثقیل سقفی چه کاربردهایی دارد؟
جرثقیلهای سقفی به دلیل قابلیت جابجایی بارهای سنگین و حجیم با دقت بالا، در صنایع مختلف کاربرد گستردهای دارند. این تجهیزات باعث افزایش بهرهوری، کاهش ریسک حوادث و بهینهسازی فضای کاری میشوند و نقش مهمی در عملیات تولید و انبارداری ایفا میکنند.
جابجایی مواد و قطعات سنگین
جرثقیل سقفی برای حمل و نقل مواد و قطعات بزرگ و سنگین در کارخانهها و کارگاهها استفاده میشود. این کاربرد امکان جابجایی سریع و دقیق بارها را فراهم کرده و فرآیند تولید را تسهیل میکند.
استفاده در انبارها و مراکز لجستیک
در انبارها، جرثقیلهای سقفی کمک میکنند تا بارها به صورت ایمن از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل شوند و فضای کف انبار آزاد باقی بماند.
نصب و مونتاژ قطعات صنعتی
در صنایع سنگین مانند فولاد، خودروسازی و ماشینسازی، جرثقیلهای سقفی برای نصب و مونتاژ قطعات بزرگ به کار میروند و دقت و ایمنی عملیات را افزایش میدهند.
کاربرد در خطوط تولید
جرثقیلها در خطوط تولید، مواد اولیه و محصولات نیمهتمام را بین بخشهای مختلف منتقل میکنند و سرعت تولید را بالا میبرند.
استفاده در پروژههای ساختمانی
در پروژههای عمرانی، جرثقیلهای سقفی به جابجایی مصالح سنگین و تجهیزات کمک میکنند و نیاز به نیروی انسانی زیاد را کاهش میدهند.
اجزای تشکیلدهنده جرثقیل سقفی
جرثقیل سقفی از چند بخش اصلی تشکیل شده است که هر یک نقش ویژهای در عملکرد و ایمنی آن دارند. آشنایی با این اجزا به درک بهتر عملکرد جرثقیل و نگهداری صحیح آن کمک میکند و امکان انتخاب مدل مناسب برای کاربردهای صنعتی مختلف را فراهم میسازد.
- تیر اصلی (Bridge): بخش افقی که بار را حمل میکند و روی ریلها حرکت میکند. تیر اصلی استحکام ساختار جرثقیل را تامین میکند.
- واگن حرکتی (Trolley): قطعهای که روی تیر اصلی حرکت میکند و بار را از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل میکند.
- هویست / قلاب (Hoist & Hook): وسیلهای برای بلند کردن و پایین آوردن بارها، که معمولاً با موتور و کابلهای مقاوم کار میکند.
- ریلها (Rails): مسیر حرکت تیر اصلی و امکان جابجایی بار در طول سالن را فراهم میکنند.
- سیستم محرک (Motor & Drive): موتورهای افقی و عمودی که حرکت تیر، ترالی و هوُیست را کنترل میکنند.
- تابلو فرمان (Control Panel): دستگاه کنترل که عملیات جرثقیل را به صورت دقیق و ایمن مدیریت میکند.
- سیستمهای ایمنی (Safety Systems): شامل محدودکنندههای بار، ترمزها و سنسورها برای جلوگیری از حوادث و آسیب به تجهیزات و افراد.
انواع جرثقیل سقفی
جرثقیلهای سقفی بسته به طراحی و کاربردهای صنعتی به انواع مختلفی تقسیم میشوند. هر نوع جرثقیل سقفی ویژگیها، ظرفیت بارگیری و محیط کاری مخصوص به خود را دارد و انتخاب درست آن بر اساس نیازهای کارخانه یا پروژه، باعث افزایش بهرهوری و ایمنی میشود.
جرثقیل سقفی تکتیر
این نوع جرثقیل دارای یک تیر اصلی است و برای بارهای سبک و متوسط مناسب میباشد. نصب و نگهداری آن سادهتر است و معمولاً در سالنهای با عرض محدود و بارهای کمتر استفاده میشود.
جرثقیل سقفی دوتیر
دارای دو تیر اصلی است و ظرفیت بارگیری بیشتری نسبت به نوع تکتیر دارد. این جرثقیل برای بارهای سنگین و پروژههای صنعتی بزرگ مناسب است و امکان نصب تجهیزات جانبی پیچیدهتر را نیز دارد.
جرثقیل سقفی بازویی
این جرثقیل دارای بازویی کوتاه است و برای محیطهای محدود و جابجایی نقطهای کاربرد دارد. معمولاً در کارگاهها و انبارهایی که فضا محدود است، استفاده میشود.
جرثقیل سقفی برقی
مجهز به سیستمهای برقی برای حرکت افقی و عمودی است و کنترل حرکتها به صورت دقیق و خودکار انجام میشود. مناسب برای صنایع پیشرفته و خطوط تولید بزرگ است.
جرثقیل سقفی دستی
حرکت و بلند کردن بار به صورت دستی انجام میشود و برای محیطهای کوچک یا پروژههای با بار سبک مناسب است. هزینه خرید و نگهداری آن کمتر از انواع برقی است.
تفاوت های جرثقیل سقفی تکریل و دوریل
جرثقیلهای سقفی تکریل و دوریل هر دو برای جابجایی بارهای صنعتی استفاده میشوند، اما تفاوتهای ساختاری و عملکردی آنها باعث میشود هر کدام برای محیط و کاربرد خاصی مناسب باشند. شناخت این تفاوتها به انتخاب صحیح جرثقیل متناسب با نیازهای تولید و انبار کمک میکند.
ساختار تیرها
جرثقیل سقفی تکریل دارای یک تیر اصلی است که بار را حمل میکند و حرکت ترالی روی آن انجام میشود، بنابراین طراحی سادهتری دارد و نصب آن در سالنهای کوچک راحتتر است.
در مقابل، جرثقیل دوریل دارای دو تیر اصلی است که پایداری و توانایی حمل بارهای سنگینتر را فراهم میکند و برای محیطهای صنعتی بزرگ مناسب است.
ظرفیت بارگیری
ظرفیت بارگیری در جرثقیل تکریل محدودتر است و معمولاً برای بارهای سبک تا متوسط استفاده میشود. اما جرثقیل دوریل قادر است بارهای سنگین را با ایمنی بالاتر جابجا کند و برای پروژههای صنعتی بزرگ گزینه بهتری است.
فضای نصب و کاربرد
جرثقیل تکریل به دلیل طراحی ساده و تیر واحد، برای سالنهای کوچک و فضاهای محدود ایدهآل است. جرثقیل دوریل برای محیطهای بزرگ صنعتی و خطوط تولید با بارهای حجیم مناسب است و امکان استفاده از تجهیزات جانبی پیچیدهتر را نیز فراهم میکند.
هزینه و نگهداری
هزینه خرید و نگهداری جرثقیل تکریل کمتر است و تعمیرات آن نسبتاً ساده انجام میشود. در حالی که جرثقیل دوریل هزینه بیشتری دارد، اما پایداری، ایمنی و کارایی بالاتری ارائه میدهد و برای بارهای سنگین بهینه است.
برای درک بهتر تفاوتهای عملکردی و ساختاری جرثقیلهای سقفی تکریل و دوریل، در جدول زیر ویژگیهای اصلی هر نوع به صورت خلاصه و مقایسهای ارائه شده است. این جدول به انتخاب مناسبترین جرثقیل بر اساس نیازهای صنعتی کمک میکند.
مشخصات فنی جرثقیل سقفی
جرثقیل سقفی با پارامترهای فنی مشخصی عرضه میشود که در انتخاب مدل مناسب برای سالن یا کارخانه تأثیرگذارند: ظرفیت بار (تن)، دهانه (span)، ارتفاع بلند کردن، سرعت حرکت بخشهای مختلف و استاندارد کاری.
توجه به این مشخصات فنی کمک میکند تا جرثقیل با نیاز واقعی محیط کار همخوانی داشته باشد و از نظر ایمنی و کارایی مطلوب باشد.
ظرفیت بار
جرثقیلهای سقفی معمولا بر اساس وزن بیشینهای که میتوانند بلند کنند، مشخص میشوند. برای نمونه، در مدلهای تک تیر (single girder) ظرفیت رایج بین ۱ تا ۲۰ تن است (منبع).
در مدلهای دو تیر (double girder) ظرفیت میتواند بسیار بیشتر باشد؛ این نوع برای کاربردهای صنعتی سنگین مناسبتر است.
دهانه و طول سقف پوشش دهی
یکی از پارامترهای مهم دهانه یا فاصله بین ریلها — است. برای مثال در یک جرثقیل تک تیر، دهانه میتواند از ۷.۵ متر تا بیش از ۳۱.۵ متر باشد.
این مشخصه تعیین میکند جرثقیل چه محدودهای از سالن را پوشش میدهد — هرچه دهانه بزرگتر، پوشش وسیعتر.
ارتفاع بلند کردن
ارتفاعی که هوُیست و قلاب میتوانند بار را بالا ببرند نیز قابل تنظیم است؛ معمولاً در جرثقیلهای سقفی ارتفاع بلند کردن بین ۶ تا ۳۰ متر متغیر است. این مشخصه مهم است اگر قصد دارید بارها را روی سکو یا طبقه بالاتر جابجا کنید.
سرعت حرکت
جرثقیل سقفی شامل حرکتهای مختلف است: حرکت افقی کل جرثقیل، حرکت ترالی (Trolley)، و بالا/پایین کردن بار (Hoist).
استاندارد کاری و شرایط محیطی
بسته به نوع استفاده (سبک، متوسط، سنگین)، جرثقیلها دسته کاری متفاوتی دارند. برای نمونه، برخی جرثقیلهای تک تیر برای کارهای سبک تا متوسط طراحی شدهاند. همچنین برخی مدلهای دو تیر برای کار صنعتی سنگین با استانداردهای ویژه طراحی میشوند.
جرثقیل سقفی یا لیفتراک؟
در محیطهای صنعتی و انبارها، برای جابجایی بارهای سنگین معمولاً از جرثقیل سقفی یا لیفتراک استفاده میشود. هر یک از این تجهیزات ویژگیها و محدودیتهای خاص خود را دارند و انتخاب صحیح بستگی به نوع بار، فضای کاری و نیازهای عملیاتی دارد.
جابجایی بار
جرثقیل سقفی قابلیت جابجایی بار را به صورت همزمان در جهتهای افقی و عمودی دارد و میتواند بار را دقیقاً در محل مورد نظر قرار دهد. در مقابل، لیفتراک عمدتاً برای انتقال بار در سطح زمین طراحی شده و توانایی جابجایی عمودی محدود دارد.
ظرفیت و حجم بار
جرثقیل سقفی قادر است بارهای بسیار سنگین و حجیم را جابجا کند، بنابراین برای پروژههای صنعتی و خطوط تولید سنگین مناسب است. لیفتراکها محدودیت ظرفیت دارند و برای حمل بارهای سبک تا متوسط کاربرد دارند.
فضای مورد نیاز
با نصب جرثقیل سقفی در ارتفاع، فضای کف سالن آزاد باقی میماند و امکان حرکت تجهیزات و افراد بدون مانع فراهم میشود. اما لیفتراک نیاز به مسیر حرکت باز و فضای کافی روی زمین دارد تا بتواند بار را جابجا کند.
سرعت و دقت
جرثقیل سقفی امکان جابجایی دقیق بار در موقعیت دلخواه را فراهم میکند، بنابراین در فرآیندهای حساس و دقیق صنعتی بسیار کاربردی است. لیفتراک بیشتر برای انتقال سریع بار در مسیرهای کوتاه مناسب است و دقت آن نسبت به جرثقیل سقفی کمتر است.
هزینه و نگهداری
هزینه خرید و نگهداری جرثقیل سقفی معمولاً بالاتر است، اما برای جابجایی بارهای سنگین و حجیم مقرونبهصرفه است. لیفتراک ارزانتر است و نگهداری آن سادهتر انجام میشود، بنابراین برای بارهای سبک و محیطهای کوچک مناسب است.
برای درک سریع و مقایسهای ویژگیها و محدودیتهای هر یک از این تجهیزات، در جدول زیر تفاوتهای اصلی بین جرثقیل سقفی و لیفتراک به صورت خلاصه ارائه شده است. این جدول به انتخاب مناسبترین وسیله برای نیازهای صنعتی کمک میکند.
جرثقیل سقفی چگونه نصب میشود؟
نصب صحیح جرثقیل سقفی گامی حیاتی برای تضمین کارایی، ایمنی و عمر طولانی آن است. اگر مراحل نصب بهصورت دقیق، اصولی و طبق استاندارد انجام شود، جرثقیل میتواند با حداکثر بهرهوری و کمترین خطر کار کند. در ادامه، مراحل اصلی نصب این تجهیز صنعتی را به صورت گام به گام توضیح میدهم.
پیش‑نصب: بررسی سایت و آمادهسازی
ابتدا محل نصب ارزیابی میشود: فضا، ارتفاع سالن، کف، سقف و منابع برق بررسی میشوند. سپس ظرفیت، دهانه و ارتفاع جرثقیل مشخص شده و ابزارها و تجهیزات لازم مانند جکها، بالابر موقت و کابلها آماده میشوند.
مونتاژ و نصب سازه و ریلها
ستونها و تیرهای نگهدارنده نصب و ریلها تراز میشوند. سپس پل جرثقیل، واگنهای انتهایی و سایر اجزای سازه روی ریلها مونتاژ میشوند.
نصب اجزای مکانیکی و بالابر
هویست، ترالی، موتور و کابلها نصب شده و تنظیمات اولیه مانند همترازی چرخها و ترمزها انجام میشود.
سیمکشی برق و راهاندازی سیستم کنترل
تابلو فرمان، ریموت، کلیدها و سنسورهای ایمنی نصب و تست میشوند تا عملکرد صحیح سیستم کنترل تأمین شود.
تست و راهاندازی اولیه
تست بدون بار و سپس با بار مطابق ظرفیت نامی انجام میشود و سیستمهای ایمنی مانند محدودکننده اضافه بار و ترمز بررسی میشوند (منبع).
بازرسی نهایی و بهرهبرداری
پس از تایید عملکرد و سلامت سازه، جرثقیل آماده بهرهبرداری شده و مستندات و آموزش اپراتورها تکمیل میشود (منبع).
نکات مهم در انتخاب جرثقیل سقفی
انتخاب جرثقیل سقفی مناسب، نقشی حیاتی در ایمنی، بهرهوری و طول عمر تجهیزات دارد. توجه به مشخصات فنی، محیط نصب و نوع بار، باعث میشود جرثقیل با نیازهای عملیاتی هماهنگ بوده و عملکرد بهینه ارائه دهد. در ادامه مهمترین نکات برای انتخاب صحیح این تجهیزات صنعتی آورده شده است.
- ظرفیت بار (Lifting Capacity): اولین و مهمترین نکته، وزن بیشینهای است که جرثقیل باید حمل کند. انتخاب جرثقیل با ظرفیت کافی باعث افزایش ایمنی و کاهش ریسک خرابی میشود.
- دهانه (Span): فاصله بین ریلها یا طول پل جرثقیل باید با عرض سالن و مسیر جابجایی بار هماهنگ باشد.
- ارتفاع بلند کردن (Lifting Height): جرثقیل باید توانایی بلند کردن بار تا ارتفاع مورد نیاز در سالن یا خطوط تولید را داشته باشد.
- نوع جرثقیل (Single/Double Girder): بسته به وزن و حجم بار، فضای نصب و بودجه، انتخاب بین تکریل و دوریل انجام میشود.
- سرعت حرکت و دقت: سرعت حرکت پل، ترالی و بالابر باید متناسب با نیازهای عملیاتی و دقت مورد نظر باشد.
- فضای نصب و محدودیتها: ارتفاع سقف، مسیر حرکت و فضای کف سالن باید در انتخاب جرثقیل لحاظ شود.
- استانداردها و ایمنی: مطمئن شوید جرثقیل مطابق استانداردهای بینالمللی و داخلی تولید شده و مجهز به سیستمهای ایمنی مانند ترمز، محدودکننده اضافه بار و توقف اضطراری باشد.
- هزینه و نگهداری: علاوه بر هزینه خرید، هزینه نگهداری و تعمیرات نیز باید مد نظر قرار گیرد تا انتخاب اقتصادی و بهینه باشد.
نگهداری و سرویس جرثقیل سقفی
نگهداری و سرویس منظم جرثقیل سقفی از اهمیت بالایی برخوردار است تا عملکرد ایمن و طول عمر تجهیزات تضمین شود.
این فرایند شامل بررسی اجزای مکانیکی مانند پل، ترالی و هوُیست، کنترل ریلها و تراز بودن آنها، بازرسی کابلها و شینهای برق، روانکاری قطعات متحرک و بررسی سیستمهای ایمنی مانند ترمز، محدودکنندههای اضافه بار و توقف اضطراری میشود.
همچنین سرویس دورهای موتور، گیربکس و تابلو فرمان به حفظ کارایی جرثقیل کمک میکند. اجرای برنامه نگهداری پیشگیرانه، ثبت گزارشهای سرویس و آموزش اپراتورها، علاوه بر کاهش ریسک خرابی، موجب کاهش هزینههای تعمیرات اضطراری و افزایش بهرهوری عملیاتی میشود.
هزینه و قیمت جرثقیل سقفی
هزینه و قیمت جرثقیل سقفی به چند عامل اصلی بستگی دارد که باید هنگام خرید در نظر گرفته شوند. ظرفیت بارگیری و ابعاد و دهانه جرثقیل از مهمترین عوامل هستند، زیرا هرچه ظرفیت و دهانه بیشتر باشد، نیاز به فولاد و تجهیزات مقاومتر افزایش مییابد.
نوع جرثقیل (تکریل یا دوریل) نیز بر هزینه تأثیرگذار است؛ جرثقیلهای دوریل به دلیل ساختار پیچیدهتر و ظرفیت بالاتر معمولا گرانتر هستند.
علاوه بر این، ارتفاع بلند کردن، سرعت حرکت، تجهیزات الکتریکی و سیستم کنترل، و همچنین تجهیزات ایمنی و استانداردهای رعایت شده در تولید جرثقیل بر قیمت نهایی تاثیر میگذارند.
کیفیت مواد و برند تولیدکننده نیز نقش مهمی در تعیین هزینه دارد و خدمات پس از فروش و گارانتی میتواند هزینه کلی نگهداری را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
سخن آخر
جرثقیل سقفی بهعنوان یکی از تجهیزات حیاتی در صنایع و انبارها، نقش مهمی در افزایش بهرهوری، ایمنی و دقت جابجایی بار دارد.
انتخاب درست نوع جرثقیل، رعایت مشخصات فنی، نصب اصولی، نگهداری منظم و توجه به نکات ایمنی، همگی از عواملی هستند که عملکرد بهینه و طول عمر تجهیزات را تضمین میکنند.
با در نظر گرفتن ظرفیت بار، ابعاد، ارتفاع بلند کردن، سرعت حرکت و استانداردهای ایمنی، میتوان جرثقیلی متناسب با نیازهای عملیاتی خود انتخاب کرد و از سرمایهگذاری انجامشده بیشترین بازدهی را دریافت نمود.
کامنت ها : 0
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای مورد نیاز مشخص شده اند *